Maandelijks archief: april 2019

Zalig Pasen, wat betekent dat eigenlijk?

Mijn man en ik wensten elkaar een zalig Pasen. Tegelijkertijd vroeg ik me af wat we elkaar daarmee nou precies toewensten. Ik bedoel, het is zalig weer deze paasdagen en het paasbrood smaakte ook zalig bij de brunch, maar ik nam aan dat dit niet helemaal de strekking van de paaswens is.

De betekenis

In mijn werk ben ik altijd bezig met taal, taal is echt een grote liefde van mij, dus ook in dit geval was ik benieuwd naar de exacte betekenis van het woord zalig, in de religieuze context. Ik sloeg de Dikke Van Dale erop na en die gaf aan: 1 het eeuwig heil deelachtig, gered worden van het eeuwige verderf, zijn ziel redden zedelijk gelukkig.

Eigenlijk wensen we elkaar dus eeuwig geluk toe in de vorm van geestelijk licht; bevrijding van last of druk door het goede te doen en te denken (= zedelijk gelukkig). Dat doet me dan weer heel erg denken aan het begrip Nirwana of Nibbana  in het boeddhisme: het opgaan in de oneindigheid, de hoogste staat van verlichting die een mens kan bereiken, een toestand van volkomen rust.

Dat kan de bedoeling toch niet zijn?

Sowieso valt het me vaak op dat religieuze stromingen vooral in de basis veel overeenkomsten hebben en dezelfde weg wijzen, namelijk het pad van liefde. ‘Wees zuiver van hart’ zei Jezus. ‘Handel juist en zuiver het hart’ zei de Boeddha. Daarmee kan het toch nooit de bedoeling zijn, van welk geloof dan ook, om elkaar naar het leven te staan?

Gisteren werden we weer opgeschrikt door de zeer gewelddadige aanslagen op onder meer drie rooms-katholieke kerken in het overwegend boeddhistische Sri Lanka. De aanslagen zijn nog niet opgeëist, maar men gaat ervan uit dat een islamitische terreurgroep verantwoordelijk is voor deze gruweldaad. Ik vraag me af welke God oproept tot zulke geweldpleging. Volgens mij geen enkele. Het zijn de mensen die uit naam van hun geloof menen het recht te hebben anderen hun vrijheid of zelfs hun leven te ontnemen.

Islam ≠ terrorisme

Ik moet mezelf er soms nadrukkelijk aan helpen herinneren dat hoewel vrijwel elke terrorist zichzelf moslim noemt, het omgekeerde beslist niet het geval is: niet elke moslim is een terrorist. De meesten niet feitelijk. We zijn allemaal mensen, op zoek naar liefde en geluk. Ik hoop dat ons verlangen naar verbinding uiteindelijk groot genoeg is om de onderlinge verschillen te overbruggen, zodat iedereen ter wereld, ongeacht zijn of haar geloof, in zaligheid zal verkeren.

Voor nu, een zalig Pasen! ♥

Somewhere over the rainbow

Je zal maar homo zijn en in Brunei wonen.. Het zal je niet ontgaan zijn dat de sultan van Brunei deze week de de doodstraf door steniging heeft ingevoerd voor homo’s die seks met elkaar hebben. Een shockerend bericht natuurlijk, maar helaas is Brunei niet het enige land ter wereld waar homoseks strafbaar is. In de Amsterdam Rainbow Dress, een ontwerp van Mattijs van Bergen en Oeri van Woezik, zijn de vlaggen van maar liefst 72 landen verwerkt, waar homoseksualiteit opgenomen is in het wetboek van strafrecht. De jurk is bedoeld als oproep tot openheid en inclusiviteit.

Toch gloort er een zachter licht aan de horizon. In Sri Lanka is homoseks verboden volgens een Britse koloniale wet uit 1883. Recent hebben de juridische autoriteiten echter aangegeven hier verandering in aan te zullen brengen, om de positie van LGBT te verbeteren. Dit proces duurt misschien langer dan wenselijk is, maar hervormingen kosten nu eenmaal tijd.

Vlek, op vlek, op vlek

In Chicago werd Lori Lightfoot deze week verkozen tot nieuwe burgemeester. Ze is daarmee de eerste vrouwelijke, Afro-Amerikaanse, openlijk lesbische burgemeester van deze derde stad in de VS. Margriet van der Linden, zelf lesbisch, zei in haar talkshow treffend dat sommige mensen dat ‘vlek, op  vlek, op vlek’ zouden noemen, daarmee aangevend dat we er nog lang niet zijn op het gebied van (homo)emancipatie. Het is enerzijds inderdaad verheugend dat Lightfood is gekozen door de inwoners van Chicago. Tegelijkertijd is het pijnlijk dat dit voorpaginanieuws is vanwege haar sekse, raciale kenmerken en seksuele geaardheid.

Homo-emancipatie

Dat Nederland voortrekker is op het gebied van homo-emancipatie bleek weer eens bij het verschijnen van de nieuwste Donald Duck:  we zien een illustratie van een verliefd lesbisch stelletje dat romantisch dineert. Kijk, daar word ik nou vrolijk van! Ontroerd bijna,  omdat het blad hiermee reageert op een uitzending van het Jeugdjournaal, waarin de tienjarige Fenna, die twee vaders en twee moeders heeft, zich afvroeg waarom er in Duckstad alleen maar heterostelletjes wonen. Bravo Fenna!

download

Mini-jurk

Nee, we zijn er nog niet, ook niet in Nederland. Maar wat ben ik blij dat ik hier woon en niet in een van die 72 landen waar je niet ongestraft je geliefde mag beminnen als hij of zij toevallig van hetzelfde geslacht is als jij. Ik hoop dat de Amsterdam Rainbow Dress, hoe mooi ook, de komende jaren ingekort kan worden tot een mini-jurkje of, beter nog, gereduceerd wordt tot niets. Pas als het woord emancipatie, in welke context dan ook, uit het woordenboek verdwenen is en niemand meer beoordeeld wordt op uiterlijke kenmerken, is er sprake van echte gelijkwaardigheid in een inclusieve samenleving. Wishful thinking? ♥

Karma

Afgelopen week heb ik weer eens een boek over karma gelezen (A. Bodde, Karma en reïncarnatie). Met gemengde gevoelens, kan ik wel zeggen, want karma en ik staan op enigszins gespannen voet met elkaar. Op zich vind ik het principe van karma een aantrekkelijk idee, omdat het ervan uitgaat dat je oogst wat je zaait en dat wie goed doet, goed ontmoet. Dat klinkt heel rechtvaardig en belooft tegelijkertijd dat je leven maakbaar is, omdat je terug krijgt wat je erin stopt. Maar zo eenvoudig is het helaas niet.

We kennen allemaal wel voorbeelden van lieve, vreedzame mensen (om maar te zwijgen over onschuldige kinderen) die de meest vreselijke dingen meemaken. Hoe komen die aan zo’n negatief karma, vraag je je af. Dan wordt het konijn uit de hoge hoed getoverd: dat hebben ze opgebouwd in een vorig leven. Tja, op dat punt haak ik toch een beetje af, omdat ik niet overtuigd ben van het bestaan van reïncarnatie, zeker niet in de letterlijke betekenis van het woord: opnieuw in het vlees komen.

Wedergeboorte

In westerse (boeddhistische) kringen zijn er meer mensen die net als ik moeite hebben met het idee van reïncarnatie en die sowieso liever het begrip wedergeboorte hanteren. Waar reïncarnatie impliceert dat je opnieuw in een fysiek lichaam geboren wordt, is wedergeboorte ruimer interpreteerbaar. In die context spreekt vooral de leer van anatta mij aan. Anatta betekent ‘niet-zelf’, hetgeen duidt op het fenomeen dat het zelf als onveranderlijke constante niet bestaat. Al onze gedachten, gevoelens en waarnemingen verschijnen en verdwijnen weer. Niets heeft eeuwigheidswaarde. Daarom is het goed om je nergens aan te hechten of vast te klampen.

Wie dat doorziet en alles in het leven op die manier zonder oordeel kan beschouwen, is een vrij mens dat in dit leven als verlicht wezen opnieuw geboren wordt,  ontwaakt zo je wil. Het is die transformatie die tot de metaforische wedergeboorte leidt, wat volgens de Boeddha, de Ontwaakte, het doel in ieders leven zou moeten zijn: streven naar geluk, onafhankelijk van alle relatieve dingen, zodat we verlost worden van het lijden. Want alle lijden is verzet. Verzet tegen dat wat er is.

In contact met je boeddhanatuur

Gelukkig is het volgens de Boeddha himself geen probleem om niet in de meer vleselijke reïncarnatie te geloven . Hij onderwees namelijk dat iemands geloof minder belangrijk is dan zijn daden. Goede daden, hebben goede gevolgen, of je nu gelooft in reïncarnatie of niet. Zie onderstaand vers van Boeddha over karma.

Ik ben de eigenaar van mijn daden,
De erfgenaam van mijn daden,
Geboren door mijn daden,
Gerelateerd aan mijn daden.
En leef ondersteund door mijn daden.
Van elke daad die ik verricht,
Goed of slecht,
Daar ben ik erfgenaam van.
Zo zou een monnik steeds weer moeten reflecteren.
Boeddha (Anguttara Nikaya,I.87f)

Geen eenvoudige opdracht, maar wel een die leidt tot gemoedsrust. En als je dan soms even in contact komt met je eigen boeddhanatuur, dan voel je de allesomvattende eenheid van het grote niets. Een moment van kosmisch bewustzijn, dat het ego overstijgt.♥