Decemberblues

 

Mijn moeder overleed bijna eenendertig jaar gelden op tweede kerstdag aan de gevolgen van darmkanker. Ze was pas vijfenveertig jaar. Pakjesavond hebben we dat jaar nog met haar en de hele familie kunnen vieren, een dierbare herinnering, maar met kerst was het op en kon ze echt niet meer verder. Alle vrolijke lichtjes ten spijt, het waren diep donkere dagen, die voor altijd een stempel zouden drukken op mijn beleving van de decembermaand.

 

Sombere gevoelens

De eerste jaren daarna voelde ik me ronduit depressief in december. Ik miste mijn moeder alsof er een lichaamsdeel geamputeerd was. Zij die altijd zo van alle feestelijkheden in de laatste maand van het jaar had genoten, was er niet meer. Hoe kon ik dan plezier hebben in de gekkigheid van het sinterklaasfeest, de pakjes, de surprises, de gedichten? Hoe kon ik me overgeven aan het licht van kerstmis? Het dennengroen, de versieringen, de kaarsen, de nachtmis; ik vond alles even misplaatst en droomde niet meer van een white Christmas. Van jingling bells werd ik al helemaal niet vrolijk.

 

Het ging wat beter toen ik zelf kinderen kreeg. Door hun ogen zag ik opnieuw de magie van het sinterklaas- en kerstfeest. Ik sloeg weer aan het rijmen, knutselen en versieren en ook de kerstboom deed opnieuw zijn intrede. Maar het gemis bleef en altijd was er die onderstroom van verdriet, waardoor ik in december meer tranen vergoot dan in de rest van het jaar bij elkaar.

Koningin Wilhelminabos

Op een gegeven moment realiseerde ik me dat ik behalve mijn moeder, ook een gedenkplek miste. Er is namelijk geen graf, want ze is gecremeerd en haar as werd verstrooid . Er was dus nergens een tastbaar monument van haar bestaan,  een plek waar haar naam geschreven stond. Toen ik een jaar of tien geleden hoorde over het Koningin Wilhelminabos, heb ik dan ook geen moment geaarzeld en me aangemeld. Op deze gedenkplek in Dronten staan glaspanelen met namen van aan kanker overleden dierbaren. Namen die de herinnering levend houden.

Gemis integreren

Mijn moeders naam staat daar inmiddels ook tussen. Uit respect en omdat ze het verdiend heeft. En wat ben ik blij dat ik dat gedaan heb. Het geeft mij rust om een paar keer per jaar in het bos te wandelen tussen de bomen die ter nagedachtenis aan dierbaren geplant zijn. In december steek ik een kaarsje aan bij het monument en sta even stil bij de vrouw die mijn moeder was. Voor mij is dat een goede manier om het gemis te integreren in alles wat kerst nog meer is: een tijd van bezinning, warmte, licht en gezelligheid.

Ik weet dat er heel veel mensen zijn die het moeilijk hebben tijdens de feestdagen, omdat ze een geliefde moeten missen, omdat ze eenzaam zijn. Ik voel me verbonden met hen. Feelings come and go. Straks ga ik lichtjes ophangen en de kerstboom versieren. ♥

 

NB: KWF Kankerbestrijding heeft een mooie actie. Door een lampion te doneren kan op 28 december a.s. bij paleis Soestdijk een hart van duizenden ballonnen verlicht worden. Elke lampion brandt voor een dierbare. De financiële opbrengst is bestemd voor kankeronderzoek.

De zeven hoofdzonden – 4. Invidia (jaloezie, afgunst)

 

 

In mijn serie blogs over de zeven hoofdzonden komt de vierde in de rij, jaloezie, misschien wel het meest voor. Het gras bij de buren lijkt immers altijd groener en zo’n prachtig gazon wil iedereen wel. Keeping up with the Joneses, noemen de Engelsen dat treffend. Zij een nieuwe auto voor de deur, dan wij ook en het liefst een iets duurdere. Behalve over materiële zaken, kan jaloezie gaan over relaties of begerenswaardige eigenschappen. Het is zo’n krachtige emotie, dat het soms moeilijk is er controle over te krijgen. Daarmee is jaloezie, hoe menselijk ook, funest voor je levensgeluk.

Het groene monster temmen

Het monster van de jaloezie is onverzadigbaar, het hongert voortdurend naar meer. Fabeldier Leviathan is in de Hebreeuwse bijbel een kronkelend zeemonster, dat stamt uit de oertijd. Zijn kaken worden omschreven als de poorten van de hel. Hij is van apocalyptische betekenis; op de dag des oordeels zal hij het opnemen tegen aartsengel Gabriël. Geen lieverdje dus en je kunt hem maar beter te vriend houden. Alleen, hoe doe je dat, wanneer hij je in zijn greep houdt?

 

 

Bezitsdrang

Ik beken het niet graag, maar zelf ben ik het meest bevattelijk voor jaloezie op het gebied van liefde en relaties. Vooral vroeger kon ik groen van jaloezie zien, als mijn vriendje veel aandacht aan een ander meisje besteedde. Ook tegenwoordig betrap ik mezelf af en toe nog op een misplaatste bezitsdrang, wanneer mijn partner het, in mijn ogen, net iets te gezellig heeft met een andere vrouw.

Projectie herkennen

Allereerst is het in zo’n situatie natuurlijk belangrijk dat je dit gevoel van jaloezie (h)erkent bij jezelf. Pas dan kun je ermee aan de slag. Ten tweede, en dit was voor mij echt een eyeopener, moet je je realiseren dat de enige die verantwoordelijk is voor dit gevoel (en voor elk ander gevoel ook trouwens) jijzelf bent. Je bent misschien geneigd te denken dat het de schuld van de ander is dat je je zo rot voelt. Je projecteert als het ware de oorzaak van je pijn op hem. Als hij zich maar anders gedraagt, voel jij je beter. In werkelijkheid is hij alleen een trigger die bij jou een pijnpunt activeert, een overgevoeligheid waar je zelf mee moet leren omgaan. Wanneer je die verantwoordelijkheid neemt, pak je de regie terug en kom je weer in je kracht.

 

 

Kijken zonder oordeel

Dit kun je doen door je aandacht zonder oordeel op je jaloerse gevoel te richten, met een vriendelijke houding ten opzichte van jezelf. De pijnlijke emotie zal dan oplossen en ruimte maken voor een andere. Hoe minder je je verzet, hoe sneller dit gaat. Probeer maar eens, het werkt echt.

Je kunt deze (meditatie)oefening gebruiken bij alle pijnlijke emoties die je ervaart. Kijk ernaar met liefdevolle aanwezigheid, zonder verzet, zonder oordeel. Je mag je rot voelen, jaloers, eenzaam of afgewezen. Dat is namelijk niet wie je werkelijk bent: je hébt emoties en gedachten, je bént ze niet. Laat ze daarom voorbij drijven als wolkjes aan de hemel. Zo ervaar je steeds beter wat je wel bent: een liefdevol spiritueel wezen, verpakt in een menselijk lichaam. ♥

photo-1486166077379-1a49b60859d9

 

 

 

Vijftigplus: het echte feest is nu

 

Het leven dat ik nu leid, past zo goed bij mij dat ik  me soms wel eens afvraag of ik van binnen altijd een vijftigplusser geweest ben. Klinkt dat raar? Vaker hoor ik namelijk het omgekeerde: dat iemand zich nog heel jong voelt, terwijl een blik in de spiegel iets anders toont. Hoe dan ook, ik geniet met volle teugen van de relatieve rust en het lagere tempo. Ik doe vooral wat ik leuk vind: lezen, studeren, wandelen, zwemmen, koekjes bakken, kamperen, kokkerellen, fröbelen, schrijven. Nou vond ik deze activiteiten als kind en jong volwassene ook al fijn, maar ten eerste had ik er minder tijd voor en ten tweede vond ik ze niet bepaald sexy. Terwijl ik dat wel wilde zijn: sexy en slim. Dus deed ik allerlei dingen om maar aan die zelfopgelegde norm te voldoen.

 

Om slank te blijven volgde ik bijvoorbeeld het brooddieet, wat inhield dat je de ene dag gewoon mocht eten wat je wilde en de volgende dag alleen maar brood, zonder beleg. Het zou verboden moeten zijn. Om er trendy uit te zien perste ik mijn lijf in te strakke spijkerbroeken en mijn voeten in te hoge pumps met spitse neuzen. Wat een hel. Om een imago van flitsende carrièrevrouw te creëren volgde ik een marketingopleiding. Tja, als ik érgens niet geschikt voor ben.. Maar mijn grootste misser was wel dat ik dacht dat ik mijn motorrijbewijs wilde halen. Doodsangsten heb ik uitgestaan. Na vijf lessen hield ik het voor gezien. Met pijn in mijn hart, dat wel, omdat ik het ideale plaatje van snelle meid op motor op moest geven.

 

Echt, ik ben blij dat ik geen achttien meer ben, of vierendertig, of tweeënveertig. Lekker zonder gêne naar programma’s van omroep Max kijken, nordic walken in Duitsland, kerstkaarten borduren of een ritje op de elektrische fiets maken. En lezen, heel veel lezen.  Sexy? Nee. Mezelf zijn? Ja! Het mooie is dat het ook niet meer uitmaakt wat anderen daar eventueel van vinden. Dat is nog zo’n heerlijke verworvenheid van ouder worden: je trekt je veel minder aan van wat ze van je vinden. Dan maar een suffe muts. En wat voelt dat goed! Leven in het hier en nu was nog nooit zo makkelijk. Heimwee naar vroeger heb ik niet. En wil ik me toch eens onderdompelen in nostalgische sferen, dan bezoek ik bijvoorbeeld De Oude Winkel in Hoogeveen. Daar heeft Ruud Kleter een fantastische collectie oude blikken, vitrines, reclameborden, speelgoed en nog veel meer verzameld. Maak maar eens de virtuele tour op zijn website www.deoudewinkel.nl.

 

Voor wie wel moeite heeft met het nemen van afscheid van het verleden sluit ik af met het rake gedicht van Marjoleine de Vos.

ELK PARADIJS is al voorbij, precies daarom
zijn wij er zo gelukkig in geweest. Maar
’t echte feest is altijd nu, als je kersverse
woorden vindt die steeds voor ’t eerst
je openen voor dit moment waarin
de tijd zich toont, bewoond door alles
wat niet blijven kan. Dat is de kracht ervan.

De zeven hoofdzonden – 3. Luxuria oftewel wellust (verhaal: Hete bliksem)

 

 

Luxuria is de Latijnse benaming voor onkuisheid, lust of wellust en de derde van de zeven hoofdzonden, volgens de rooms-katholieke kerk. De bijbehorende demon is Asmodeus, de boze geest die het huwelijksgeluk verstoort. Hoewel niet per se zondig, vind ik het korte erotische verhaal waarmee ik de tweede plek in een verhalenwedstrijd van de Schrijversacademie haalde, wel toepasselijk bij het onderwerp. Als een verboden vrucht..

Hete bliksem

Haar mond is een stukje geopend, ze snurkt zachtjes. Haar adem ruikt naar zoete appeltjes, ondanks de pizza met extra knoflook die we vandaag gegeten hebben. Ik leun op een elleboog en kan mijn ogen niet van haar afhouden. De drukkende warmte heeft een laagje zweet dat glanst als parelmoer over haar lichaam gelegd. Ik luister naar het gerommel van onweer in de verte; het lijkt dichterbij te komen. Het kan behoorlijk spoken hier tussen de bergen aan het Lago Maggiore. Bliksemflitsen volgen elkaar steeds sneller op en zetten ons tentje in een flikkerend groen licht. De geur van ozon prikt in mijn neusgaten.
Iris mompelt iets, maar slaapt door. Ze ligt op haar rug op het luchtbed, de witblonde haren als een aureool om haar hoofd. Bij iedere ademhaling zie ik de welving van haar borsten rijzen en dalen. De tepels prikken door de soepele stof van het zijden hemdje dat ze draagt. Ik weet dat ze baalt van het bescheiden formaat van haar borsten, maar ik vind ze prachtig. Precies goed eigenlijk: ze passen bij de rest van haar elfachtige uiterlijk. Sexy Tinkerbell in menselijk formaat. Mijn hand glijdt als vanzelf naar beneden mijn slipje in. Ritmisch draaien mijn vingers rondjes over het thermostaatknopje tussen mijn benen. Ik voer het tempo en de druk op en haal steeds sneller adem. Vlak voordat ik klaarkom verlicht een bliksemschicht ons tentje alsof er een schijnwerper op wordt gericht. Ik ben verliefd op haar. Het besef slaat in, gevolgd door de rollende donder die mijn gekreun overstemt.

photo-1465799522714-8eb0e6fccf73

Iris schiet overeind. ‘Wat was dat?’
‘Rustig maar, het onweert.’
Ze gaat weer liggen, maar ik zie dat ze trilt.
‘Ben jij bang?’ Ze kijkt me met grote ogen aan.
‘Nee.’ Niet voor het onweer.
Ze schuift wat dichter naar me toe en pakt mijn hand, waarvan de middelste vingers nog vochtig zijn. Ze krimpt in elkaar bij iedere donderslag. Hand in hand liggen we te wachten tot het natuurgeweld voorbij is. Ik voel me gelukkig en verdrietig tegelijk en denk aan alles wat niet zo mag zijn.

‘Hé schat, jij lijkt ver weg.’
Ik schrik op uit mijn herinneringen wanneer mijn man de keuken binnenkomt.
‘Ik stond na te denken over het avondeten’, lieg ik.
‘En, wat wordt het?’ vraagt hij gretig.
‘Stamppot met zoete appeltjes’, improviseer ik vlug.
Hij komt achter me staan, duwt me met zijn heupen tegen het aanrecht en zoent me in mijn nek.
‘Mmm lekker, hete bliksem’ fluistert hij.

 

 

Wat ASMR voor je kan doen (of niet)

 

Een aantal jaar geleden werkte ik een paar dagdelen per week als vrijwilliger bij een Wereldwinkel. Heel fijn om te doen. In een naar wierook geurende winkel, samen met de klanten bijzondere geschenkjes uitzoeken, die ook nog eens fairtrade gemaakt waren. Ik kwam er altijd weer relaxed vandaan. Helemaal wanneer een klant spontaan wat Tibetaanse klankschalen aangeslagen had. De klanken maakten een prettige sensatie in mijn hoofd los: een tintelend gevoel, dat zich via mijn nek uitstrekte naar mijn rug. Extreem ontspannend kan ik wel zeggen.

 

 

Trending topic

Iets vergelijkbaars, dat veronderstel ik ten minste, gebeurt bij ASMR. Deze afkorting staat voor autonomous sensory meridian response. Ik heb er pas kort geleden van gehoord, maar het schijnt een ware hit op internet te zijn. Op YouTube laten honderdduizenden ASMRtists geluiden horen die zo’n ontspannend tintelend gevoel in je hoofd zouden opwekken: het geritsel van een plastic zak, het tikken van een nagel op een tafelblad, het geluid van een potlood op papier of het getinkel van ijsblokjes in een glas. Je kunt het zo gek niet bedenken of er is een geluidsfragment van gemaakt.

Natuurlijk was ik benieuwd naar het effect van deze filmpjes op mijn brein. Voor sommige mensen werkt het zo goed dat ze van hun inslaapproblemen verlost zijn. Bij anderen doet het weinig tot niets. Jammer genoeg hoor ik bij die laatste categorie. Ik heb een flink aantal fragmenten beluisterd, maar tintelingen in mijn hoofd heb ik daarbij niet gevoeld; sommige geluiden vond ik zelfs ronduit irritant. Ik merkte wel dat het sowieso beter was om mijn ogen te sluiten, omdat ik anders te veel afgeleid werd door de visuele prikkels.

 

 

Wetenschappelijk onderzoek

Er is nog maar weinig wetenschappelijk onderzoek naar ASMR gedaan. Hoe het precies werkt is niet bekend, ook niet waarom het bij de een wel en bij de ander niet werkt. Het heeft in elk geval te maken met geluidstrilling die resoneert in je lichaam. De universiteit van Sheffield deed onderzoek met twee groepen mensen, verdeeld in degenen die wel en die niet gevoelig zijn voor ASMR. Bij de proefpersonen die wel gevoelig zijn, vonden zij aantoonbaar verlaagde hartritmes, vergelijkbaar met het effect van meditatie. Ook voelden deze mensen zich meer verbonden met de wereld om hen heen. Deze geluksvogels kunnen dus heerlijk ontspannen bij de de vele filmpjes die er op internet circuleren.

Gelukkig voor mij zijn er ook veel opnames van klankschalen te beluisteren, waar ik dan weer bij kan relaxen. Wil je weten welk effect ASMR op jouw brein heeft? Klik dan op onderstaande link. Ik ben heel benieuwd naar je ervaringen.

Waarom toeval niet bestaat

 

Ik was eens op een feestje waar toevallig een ex-vriendje van me rondliep. Laat ik hem Paolo noemen (hij heeft Italiaanse roots). Paolo was daar met zijn beeldschone vrouw en schattige dochtertje. Ik was alleen; man en kinderen waren thuis gebleven. De situatie voelde ongemakkelijk. Ik wist niet hoeveel onze relatie voor hem betekend had en of hij zijn vrouw over ons verteld had. Daarom durfde ik hem niet aan te spreken en hij deed volgens mij erg zijn best om mij zelfs niet aan te kijken. Dus bleven we elkaar hardnekkig negeren, tot het moment dat het liedje Eternal flame van de Bangles door de ruimte schalde. Dat was ‘ons’ liedje destijds geweest. Verrast keek ik op, recht in de ogen van Paolo die het ook herkend had en me met een intense blik een handkus toe blies (tja, het blijft een Italiaan).

Synchroniciteit

Was het toeval die avond, dat twintig jaar na dato juist dát liedje klonk, waardoor de tijd even stilstond en twee mensen een kort moment van verbondenheid voelden? Ik ben steeds meer geneigd te denken dat toeval niet bestaat en dat er eerder sprake was van synchroniciteit.

 

 

Synchroniciteit, een term die door Carl Jung bedacht is, duidt op het fenomeen van twee gebeurtenissen die gelijktijdig plaatsvinden in een betekenisvol geheel, waartussen geen oorzakelijk verband bestaat. Iedereen maakt wel dat soort situaties mee. Je bent blut en krijgt precies op het juiste moment een financiële meevaller, je stuit op een tijdschriftartikel met een onderwerp waar je net een vraag over had, je hebt een naar bericht gehad en daar staat zomaar je vriendin met een bloemetje voor de deur. Een gelukkig toeval of is er meer aan de hand?

Het zou kunnen dat er geen sprake is van een zichtbaar causaal verband, maar dat dergelijke voorvallen een niet-zichtbare oorzaak hebben binnen de transcendente wereld. Jung noemde dat het collectief onderbewustzijn, een niveau voorbij ruimte en tijd. Elke betekenisvolle gebeurtenis krijgt slechts waarde door het bewustzijn van degene die hem waarneemt. Hieruit volgt dat hoe ruimer je bewustzijn is, des te vaker je zulke synchroniciteit zult waarnemen.

Harmonieuze uitwisseling

Ervan uitgaande dat we leven in een energetisch universum, waar het doel van alle activiteit de harmonieuze uitwisseling van energie is tussen onszelf en alles en iedereen in de natuur, kan er eenvoudigweg geen sprake zijn van toeval. Alles is zeer nauw en op een zinvolle manier met al het andere verbonden. Soms zichtbaar, meestal voor onze ogen verborgen, op een voor ons onbegrijpelijke manier. Kwantumfysica toont aan dat de allerkleinste deeltjes (kwantumfotonen) met een mysterieuze perfectie samenwerken met alle andere deeltjes, binnen een samenhangend geheel. Niks toeval, willekeur of ongeluk: alles wat gebeurt, moet zo gebeuren.

Veder_in_waterWanneer je je dat ten diepste realiseert, hoef je niet meer te vechten, te worstelen of te winnen. Je hoeft alleen maar te zijn en mee te bewegen met de eb en vloed van het leven. Dan zal je steeds vaker de schoonheid van synchroniciteit ervaren. Ik ben benieuwd naar jouw ervaringen hiermee en vind het leuk als je die hier wilt delen.

 

De zeven hoofdzonden – 2. Avaratia (hebzucht)

 

 

Kon ik maar zeggen dat ik me niet bezondig aan hebzucht, de tweede van de zeven hoofdzonden. Helaas. Wie in mijn huis en kasten kijkt, kan niet anders dan tot de conclusie komen dat er sprake is van overvloed, overschot zelfs. Terwijl ik echt mijn best doe om te consuminderen en ontspullen. Tegenwoordig vraag ik mezelf voor een aankoop eerst af of ik er gelukkiger van word (nodig heb ik meestal sowieso niet). Negen van de tien keer leg ik het begeerde artikel dan terug op de plank. In de Happinez las ik dat de gemiddelde Nederlander 46 kledingstukken per jaar koopt en er 40 wegdoet. Ha mooi, denk ik dan, daar kom ik lang niet aan. Zo sus ik mijn geweten, maar het blijven doekjes voor het bloeden, want feit is dat ik te vaak een paar mooie schoenen, een stel fleurige kussens of kekke mokjes niet kan laten staan in de winkel.

 

Monkey trap

‘Wie een kameel heeft, heeft een probleem zo groot als een kameel.’ Dit oosterse gezegde wijst ons erop dat bezit ook een last is. In het christendom is hebzucht (avaratia) de tweede van de zeven hoofdzonden, in het boeddhisme wordt hebzucht gekenmerkt als één van de drie vergiften en is daarmee een bron voor het lijden.

Een verhaal dat hierop aansluit is dat over de apenval. In India vangen dorpelingen apen met een uitgeholde kalebas of kokosnoot die vastgeketend is. In de kokosnoot verbergen ze een stukje fruit of wat noten. Met zijn gestrekte pootje kan een aap precies door een opening in de kokosnoot om de lekkernij te pakken. Maar met de buit in handen lukt het niet om zijn vuistje terug te trekken. Nu zit hij gevangen door zijn begeerte. Het enige wat hij hoeft te doen om zijn vrijheid terug te krijgen, is loslaten. Helaas is zijn verlangen naar bezit en genot groter dan dit besef. De dorpelingen krijgen hem te pakken, gevangenschap is zijn lot.

Vrij zijn

Dit verhaal illustreert hoe verlangen, begeerte en hebzucht je in hun greep kunnen houden. Wanneer je leven beheerst wordt door geld, aanbid je als het ware Mammon, de bij avaratia behorende demon. Wie vrij wil zijn moet leren onthechten. Niet alleen van materieel bezit, maar ook en juist van het ego. Loskomen van je verlangen naar bevestiging en goedkeuring. Afstand nemen van status en aannames over wie en wat je bent. Wat dan overblijft is zuiver Zijn.

 

Om mezelf daarin te blijven oefenen heb ik in huis post-its opgeplakt met de tekst: oordeelvrij aanwezig zijn in de open, onbegrensde ruimte die getuige is van alles wat zich in die ruimte afspeelt: gedachten, gevoelens, waarnemingen.

En dat is moeilijk! Ik krijg er soms het apezuur van. Dan loop ik weer in de val en grijp toch die banaan.

Tip: Boeddhatentoonstelling Nieuwe Kerk Amsterdam

 

Wie zich even wil onderdompelen in boeddhistische sferen, kan ik een bezoek aan de tentoonstelling Het leven van Boeddha in De Nieuwe Kerk in Amsterdam warm aanbevelen. Het levensverhaal van Boeddha wordt middels antieke kunst in vijf fasen uitgebeeld: geboorte, ommekeer, verlichting, eerste leerrede en overlijden. Daarnaast is er werk van hedendaagse kunstenaars te zien, dat het ‘nu’ vertegenwoordigt. Het diepe geluid van klankschalen verhoogt de mystieke sfeer, waardoor de rondleiding een spirituele trip door heden en verleden is. Nog t/m 3 februari 2019 te bewonderen.

 

De gulden middenweg

De audiobegeleiding met de stem van Erica Terpstra viel mij een beetje tegen: het was wat veel Erica en wat weinig Boeddha. Dat komt misschien doordat zij, zoals ze zelf zegt, moeite heeft met het nemen van de gulden middenweg, die ze associeert met middelmatigheid: ‘Ik ben zo extravert en genereer zo veel geluid.’ Ze heeft ‘de gulden middenweg’ dan ook niet als thema uitgewerkt in het door haar geschreven jeugdboek Een knipoog van de Boeddha. Een boek met een voorwoord van Zijne Heiligheid de 14e Dalai Lama, dat vooral opvalt door de prachtige illustraties van knipkunstenares Geertje Aalders.

Overigens bevatten de audiobijdragen van kunsthistoricus Jaap Polak, bekend van het programma Tussen Kunst en Kitsch, wel interessante informatie die bijdraagt aan de kennis over Boeddha en het boeddhisme.

Boeddhisme en duurzaamheid

Ook een aanrader is de catalogus behorend bij de tentoonstelling, die door De Nieuwe Kerk is uitgegeven. Voor € 14,95 koop je deze goed verzorgde uitgave, met een compleet overzicht van de kunstwerken, prachtige foto’s,  interessante artikelen en interviews. Bijvoorbeeld het interview met ecoloog, filosoof en boeddhist Matthijs Schouten, waarin hij vertelt over de raakvlakken tussen de natuur en het boeddhisme: ‘De ecologische en klimatologische crises die wij op het moment tegemoet moeten treden, hebben allemaal te maken met het feit dat wij ons als mens los zijn gaan zien van de wereld waarin we leven. Het boeddhisme heeft een radicaal andere visie. (….) Bij het NatuurCollege spreken wij altijd over de binnenkant van duurzaamheid, de diepe verbinding met al wat leeft. Die verbinding echt ervaren is buitengewoon belangrijk in het ontwikkelen van een werkelijk duurzame toekomst.’

9200000096598472

Levenslang proces

Het was fijn om te genieten van indrukwekkende kunst en inspiratie op te doen voor een meer bewust leven. Het boeddhisme geeft heel praktische richtlijnen om het kwade te vermijden, het goede te doen en de geest te transformeren. Dat klinkt misschien zwaar, maar het betekent gewoon dat je probeert liefdevol en met mededogen in het leven te staan, voor jezelf en voor alle levende wezens. Meditatie is daarbij een belangrijk middel om inzicht te krijgen in de werking van je eigen geest en je zelf vrij te maken van egocentrisme.

Geen gemakkelijke opdracht, maar daar heb je dan ook ten minste één leven lang de tijd voor.

Wat geven we door aan onze kinderen?

 

Vanmiddag mocht ik een aantal uurtjes op ons kleinkind passen. Dat doe ik met veel liefde en plezier. Er is niets rustgevender dan een baby van drie maanden oud de fles te geven. Je kunt geen kant op en hoeft alleen maar te genieten van het moment: een onschuldig wezentje op je schoot dat innig tevreden ligt te sabbelen, heerlijk zoet ruikt en je af en toe een lodderige blik toewerpt.  Mindfulness op z’n best.

 

‘Zomerkamp’

Het deed me even de schrikbeelden vergeten die ik op het NOS journaal had gezien. Kinderen in de Oekraïne, tussen de acht en achttien jaar, die in zogeheten zomerkampen in het kader van nationalisme getraind worden om zich te verdedigen tegen de vijand: Rusland. De kinderen waren zwaar bewapend, terwijl de trainer hen leerde nooit op mensen te richten. ‘Maar,’ vervolgde hij ‘ we zien separatisten en Russische bezetters niet als mensen. Dus je kunt en moet wel op hen richten.’ Een andere trainer zei: ‘Op jonge leeftijd worden je normen en waarden bepaald. En je toekomst. Wij praktiseren geen nationaalsocialisme. Wij bidden niet voor Hitler of Mussolini. Wij houden gewoon van Oekraïne. Wij houden iets meer van Oekraïne dan van andere landen.’

 

Nationalisme versus patriottisme

De Franse president Macron ziet het gelukkig anders: ‘patriottisme is het tegenovergestelde van nationalisme. Nationalisme is het verraad van patriottisme door te zeggen: “onze belangen eerst, ongeacht wat er gebeurt met de anderen.” Daarmee wis je het meest dierbare wat een natie kan bezitten, dat wat het tot leven brengt en wat het groot maakt. Dat wat het allerbelangrijkst is: de morele waarden van zo’n land.’

Ik ben blij dat er nog wijze politici zijn die varen op een moreel kompas en daarmee pleiten voor een sociale samenleving die verder reikt dan de eigen landsgrenzen. Daar kan die megalomaan in Amerika nog iets van leren.

Het geheim van de kleine prins

Zachtjes wieg ik het kindje op mijn schoot in slaap. In wat voor wereld is hij terecht gekomen? Wat heeft hij allemaal voor de boeg? Dit mensje heeft nog nergens weet van, verkeert in zalige onwetendheid over alles wat niet klopt. Inderdaad, op jonge leeftijd worden je normen en waarden bepaald. En je toekomst. Ik schaam me soms voor de wereld en de overtuigingen die wij aan onze kinderen overdragen. Wat kan ik anders doen dan dit kleinkind, dit kleine kind te vertellen over het geheim van De kleine prins: alleen met je hart kun je goed zien. Het wezenlijke is voor de ogen onzichtbaar.

 

Wat zou het mooi zijn als alle kinderen op de wereld met dit verhaal zouden opgroeien. Helaas is het een sprookje.

 

De zeven hoofdzonden – 1. Superbia (oftewel Emile Ratelband bij DWDD)

 

 

Ik had meegedaan met een schrijfwedstrijd en was tweede geworden. Dat vond ik zo oneerlijk dat ik er ’s nachts niet van kon slapen. Ik lag te woelen en te draaien, omdat ik maar niet kon begrijpen dat de jury het zo verkeerd gezien had: mijn verhaal was toch echt origineler en spannender dan het winnende verhaal.

Hoezo verwaand? Tja, niets menselijks is mij vreemd.. en gelukkig maar. Inmiddels moet ik er hartelijk om lachen.

Hoogmoed

Hoogmoed of ijdelheid (superbia) wordt gezien als de ergste van de zeven hoofdzonden die door de rooms-katholieke kerk beschreven zijn. Volgens het verhaal wilde de engel Lucifer – hij die het Licht draagt – Gods macht evenaren en werd daarom door God verbannen uit de hemel, waarna hij een demon was en Satan heette.

 

 

Toch is het verlangen om beter of belangrijker te zijn dan een ander voor veel mensen een krachtige drijfveer. Ik denk dat er diep in ons allemaal wel zo’n duiveltje schuilt, dat zichzelf soms vergelijkt met de buurvrouw, een collega of een kennis en dan stiekem denkt dat hij zelf slimmer, grappiger, verstandiger, interessanter enz. is. Ik in elk geval wel, zoals blijkt uit bovenstaand voorbeeld.

Emile Ratelband

Op zich is daar ook niet zo veel mis mee: een mens definieert zichzelf aan de hand van dit soort vergelijkingen. Het maakt ook dat je er naar kunt streven om de beste versie van jezelf te worden. Een probleem wordt het pas wanneer je je helemaal identificeert met het te rooskleurige beeld dat je van jezelf hebt en daardoor de realiteit uit het oog verliest. Volgens de oude Grieken was de wortel van hoogmoed dat een mens zich aan niets of niemand wil onderwerpen en alles zélf wil bepalen. Bij Emile Ratelband is dat wel heel letterlijk het geval.

Met stijgende verbazing en vol ongeloof keek en luisterde ik gisteren naar DWDD. Ik had Ratelband al een tijdje niet gezien op tv en herkende hem bijna niet. Die is oud geworden, dacht ik nog bij mezelf. Wat bleek? Hij voelt zich al jaren 20 tot 25 jaar jonger dan zijn werkelijke leeftijd (nu 69) en daarom heeft hij de rechter gevraagd zijn leeftijd officieel te wijzigen in 49. Nee, dit is geen grap. Ratelband lijdt serieus onder zijn leeftijd. De rechter doet over vier weken uitspraak.

 

 

Aandachttrekker of bewustzijnsverruimer?

Matthijs van Nieuwkerk noemde het ‘een groteske manier van aandachttrekkerij.’ Ratelband: ‘Ik ben een bewustzijnsverruimer, dat is mijn beroep. Dat is niet alleen mijn beroep, dat is mijn Zijn. En daarom ben ik nou zo goed, in datgene wat ik doe.’

Humor of hoogmoed? Bewustzijnsverruiming of bewustzijnsvernauwing? Wie ben ik om daarover te oordelen? Ik hoop alleen dat hij over een poosje om zichzelf kan lachen. Wanneer hij oud en wijs is.