Tagarchief: hoofdzonde

De zeven hoofdzonden – 6. Ira (woede)

De Indiase filosoof Acharya Shantideva zei meer dan duizend jaar geleden al: ‘Er is geen groter kwaad dan woede en er is geen grotere deugd dan verdraagzaamheid.’

Juist in India gingen vorige week duizenden vrome conservatieve hindoes de straat op, om hun woede te uiten over twee vrouwen die het gewaagd hadden de Sabarimala-tempel binnen te gaan. Deze hindoe-tempel is vanwege een religieus verbod verboden terrein voor meisjes en vrouwen tussen de tien en vijftig jaar, omdat zij kunnen menstrueren en daarmee als onrein gezien worden.

Een teken van zwakte

Daar kan ik dan weer woedend om worden, maar dat doe ik niet, omdat ik de wijze woorden van de Dalai Lama ter harte neem. Hij zegt: ‘Waar het verstand ophoudt, begint de woede. Daarom is woede een teken van zwakte.’

Woede is een krachtige emotie, een primaire reactie van je lichaam wanneer je je benadeeld voelt. De adrenaline giert door je lijf en je kunt niet meer helder nadenken; de woede gaat met je aan de haal. Het zijn de momenten waarop je soms dingen doet, waarvan je later spijt hebt. Ik ben er niet trots op, maar zelf ben ik in het verleden regelmatig woedend geweest, met knallende deuren, geschreeuw, gestampvoet en soms een slingerend voorwerp tot gevolg. Die tijd ligt gelukkig achter me. Hoe ik dat gedaan heb?

Anger management

Omgaan met woede betekent niet dat je haar moet onderdrukken, dat werkt averechts en is ongezond omdat je daarmee stress opbouwt. Nee, anger management werkt juist door de emotie te laten bestaan en er objectief, dat wil zeggen oordeelvrij, naar te kijken. Alleen maar te kijken naar wat er zich in je lichaam en in je hoofd afspeelt. Daarbij helpt het om je te realiseren dat de heftigheid van de emotie maximaal twee minuten standhoudt. Neem dus twee minuutjes de tijd om van een afstandje zonder oordeel naar je binnenwereld te kijken en je zult merken dat de woede vanzelf wegebt. Probeer vervolgens met mededogen naar de trigger van je heftige emotie te kijken: die a-sociale weggebruiker had misschien haast om bij zijn zieke kind te kunnen zijn, je onredelijke partner is misschien nerveus vanwege een moeilijke beslissing die hij moet nemen op zijn werk.

Wanneer je niet in de ban van je woede terecht komt, lukt het meestal om constructiever te reageren. En daar doe je jezelf en je omgeving een groot plezier mee. In India hebben miljoenen vrouwen als tegenreactie op de agressieve protestbeweging een keten van 600 km (dat is twee keer de lengte van Nederland!) gevormd om op vreedzame wijze aandacht te vragen voor genderongelijkheid in hun land. Mooi toch? ♥

 

 

 

De zeven hoofdzonden – 2. Avaratia (hebzucht)

 

 

Kon ik maar zeggen dat ik me niet bezondig aan hebzucht, de tweede van de zeven hoofdzonden. Helaas. Wie in mijn huis en kasten kijkt, kan niet anders dan tot de conclusie komen dat er sprake is van overvloed, overschot zelfs. Terwijl ik echt mijn best doe om te consuminderen en ontspullen. Tegenwoordig vraag ik mezelf voor een aankoop eerst af of ik er gelukkiger van word (nodig heb ik meestal sowieso niet). Negen van de tien keer leg ik het begeerde artikel dan terug op de plank. In de Happinez las ik dat de gemiddelde Nederlander 46 kledingstukken per jaar koopt en er 40 wegdoet. Ha mooi, denk ik dan, daar kom ik lang niet aan. Zo sus ik mijn geweten, maar het blijven doekjes voor het bloeden, want feit is dat ik te vaak een paar mooie schoenen, een stel fleurige kussens of kekke mokjes niet kan laten staan in de winkel.

 

Monkey trap

‘Wie een kameel heeft, heeft een probleem zo groot als een kameel.’ Dit oosterse gezegde wijst ons erop dat bezit ook een last is. In het christendom is hebzucht (avaratia) de tweede van de zeven hoofdzonden, in het boeddhisme wordt hebzucht gekenmerkt als één van de drie vergiften en is daarmee een bron voor het lijden.

Een verhaal dat hierop aansluit is dat over de apenval. In India vangen dorpelingen apen met een uitgeholde kalebas of kokosnoot die vastgeketend is. In de kokosnoot verbergen ze een stukje fruit of wat noten. Met zijn gestrekte pootje kan een aap precies door een opening in de kokosnoot om de lekkernij te pakken. Maar met de buit in handen lukt het niet om zijn vuistje terug te trekken. Nu zit hij gevangen door zijn begeerte. Het enige wat hij hoeft te doen om zijn vrijheid terug te krijgen, is loslaten. Helaas is zijn verlangen naar bezit en genot groter dan dit besef. De dorpelingen krijgen hem te pakken, gevangenschap is zijn lot.

Vrij zijn

Dit verhaal illustreert hoe verlangen, begeerte en hebzucht je in hun greep kunnen houden. Wanneer je leven beheerst wordt door geld, aanbid je als het ware Mammon, de bij avaratia behorende demon. Wie vrij wil zijn moet leren onthechten. Niet alleen van materieel bezit, maar ook en juist van het ego. Loskomen van je verlangen naar bevestiging en goedkeuring. Afstand nemen van status en aannames over wie en wat je bent. Wat dan overblijft is zuiver Zijn.

 

Om mezelf daarin te blijven oefenen heb ik in huis post-its opgeplakt met de tekst: oordeelvrij aanwezig zijn in de open, onbegrensde ruimte die getuige is van alles wat zich in die ruimte afspeelt: gedachten, gevoelens, waarnemingen.

En dat is moeilijk! Ik krijg er soms het apezuur van. Dan loop ik weer in de val en grijp toch die banaan.

De zeven hoofdzonden – 1. Superbia (oftewel Emile Ratelband bij DWDD)

 

 

Ik had meegedaan met een schrijfwedstrijd en was tweede geworden. Dat vond ik zo oneerlijk dat ik er ’s nachts niet van kon slapen. Ik lag te woelen en te draaien, omdat ik maar niet kon begrijpen dat de jury het zo verkeerd gezien had: mijn verhaal was toch echt origineler en spannender dan het winnende verhaal.

Hoezo verwaand? Tja, niets menselijks is mij vreemd.. en gelukkig maar. Inmiddels moet ik er hartelijk om lachen.

Hoogmoed

Hoogmoed of ijdelheid (superbia) wordt gezien als de ergste van de zeven hoofdzonden die door de rooms-katholieke kerk beschreven zijn. Volgens het verhaal wilde de engel Lucifer – hij die het Licht draagt – Gods macht evenaren en werd daarom door God verbannen uit de hemel, waarna hij een demon was en Satan heette.

 

 

Toch is het verlangen om beter of belangrijker te zijn dan een ander voor veel mensen een krachtige drijfveer. Ik denk dat er diep in ons allemaal wel zo’n duiveltje schuilt, dat zichzelf soms vergelijkt met de buurvrouw, een collega of een kennis en dan stiekem denkt dat hij zelf slimmer, grappiger, verstandiger, interessanter enz. is. Ik in elk geval wel, zoals blijkt uit bovenstaand voorbeeld.

Emile Ratelband

Op zich is daar ook niet zo veel mis mee: een mens definieert zichzelf aan de hand van dit soort vergelijkingen. Het maakt ook dat je er naar kunt streven om de beste versie van jezelf te worden. Een probleem wordt het pas wanneer je je helemaal identificeert met het te rooskleurige beeld dat je van jezelf hebt en daardoor de realiteit uit het oog verliest. Volgens de oude Grieken was de wortel van hoogmoed dat een mens zich aan niets of niemand wil onderwerpen en alles zélf wil bepalen. Bij Emile Ratelband is dat wel heel letterlijk het geval.

Met stijgende verbazing en vol ongeloof keek en luisterde ik gisteren naar DWDD. Ik had Ratelband al een tijdje niet gezien op tv en herkende hem bijna niet. Die is oud geworden, dacht ik nog bij mezelf. Wat bleek? Hij voelt zich al jaren 20 tot 25 jaar jonger dan zijn werkelijke leeftijd (nu 69) en daarom heeft hij de rechter gevraagd zijn leeftijd officieel te wijzigen in 49. Nee, dit is geen grap. Ratelband lijdt serieus onder zijn leeftijd. De rechter doet over vier weken uitspraak.

 

 

Aandachttrekker of bewustzijnsverruimer?

Matthijs van Nieuwkerk noemde het ‘een groteske manier van aandachttrekkerij.’ Ratelband: ‘Ik ben een bewustzijnsverruimer, dat is mijn beroep. Dat is niet alleen mijn beroep, dat is mijn Zijn. En daarom ben ik nou zo goed, in datgene wat ik doe.’

Humor of hoogmoed? Bewustzijnsverruiming of bewustzijnsvernauwing? Wie ben ik om daarover te oordelen? Ik hoop alleen dat hij over een poosje om zichzelf kan lachen. Wanneer hij oud en wijs is.